|
|
|
| 5378 SAYILI ÖZÜRLÜLER KANUNU |
|
Bu yazı, 01.07.2005’te kabul edilen ve 07.07.2005 tarihli resmi gazetede yayımlanan “Engelliler Kanunu” nun toplum tarafından anlaşılması ve engelli vatandaşların sahip oldukları hakları öğrenebilmesi amacı ile hazırlanmıştır. Bu yazımızda yasa metinleri sadeleştirilip anlaşılır hale getirilerek, engelli vatandaşlara sağladığı faydalar ifade edilmiştir.
BÖLÜM 1
AMAÇ (MADDE 1): Bu madde kanunun amacını gösterir.
KAPSAM (MADDE 2): Bu hüküm; Kanunun uygulanması ve anlaşılması noktasında muhataplarının hangi kişi, kurum ve kuruluşlar olduğunu belirler.
TANIMLAR (MADDE 3): Bu madde kanundaki konuyla ilgili bazı kavramları tanımlar.
GENEL ESASLAR (MADDE 4): Bu kanun kapsamında belirtilen ilgiler ve yetkiler ile sosyal politikaların oluşumunda ve denetiminde söz sahibi olan kurum ve kuruluşları ilgilendirir.
BÖLÜM 2
SINIFLANDIRMA (MADDE 5): Özürlüler ile ilgili derecelendirmeler, sınıflandırmalar, tanılamalar uluslar arası özürlülük sınıflandırması temel alınarak hazırlanan özürlülük ölçütüne göre yapılır.
BAKIM (MADDE 6): Bu hükümle bakım konusu bir düzene kavuşmakta ve ilgililer tespit edilerek sorunlar giderilmektedir.
RUHSATLANDIRMA (MADDE 7): Bu hüküm bakımevlerine ruhsat almaları gerektiğini zorunlu kılmaktadır.
HİZMET SUNUMU (MADDE 8): Bu madde ile özürlü vatandaşlara sunulan bakım hizmetlerinde her türlü ihtiyaçları karşılanarak bu hizmetlerin SHÇEK kanalıyla sunulması esas alınmaktadır.
BAKIM ÇEŞİTLERİ (MADDE 9) : Artık bakıma muhtaç bir özürlüye kim tarafından nasıl ve hangi şartlarda bakılacağı konusu çözüme kavuşturulmaktadır.
REHABİLİTASYON (MADDE 10): Rehabilitasyon konusu bir bütün olarak ele alınmakta; standardı, niteliği ve sistematiği belirlenmektedir.
İŞ VE MESLEK ANALİZİ (MADDE 12): Özürlülerin hangi işlerde ne şekilde, ne tür araç gereç kullanarak çalışacakları daha belirgin olduğundan istihdam edilmeleri kolaylaşmaktadır.
MESLEKİ REHABİLİTASYON (MADDE 13): Özürlülerin mesleğini seçme ve bu alanda eğitim alma hakkı önündeki engellerin kaldırılması hedeflenmektedir.
İSTİHDAM (MADDE 14): Bu madde ile özürlülerin iş yaşamına aktif katılımları ve iş yeri ortamlarında herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmamaları hedeflenmiştir
EĞİTİM VE ÖĞRETİM (MADDE 15): Hiçbir gerekçe ile özürlülerin eğitim alması engellenemez.Özürlü bireylere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve özürlü olmayanlarla eşit eğitim imkanı sağlanır.
EĞİTSEL DEĞERLENDİRME (MADDE 16): Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu oluşumu ile eğitim çağındaki özürlülerin hangi alanda nasıl bir eğitim görebileceği konusundaki çok başlılık ortadan kalkmaktadır.
BÖLÜM 3 ( DEĞİŞTİRİLEN HÜKÜMLER)
MADDE 17: Bu düzenleme ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tek çatı altında toplanmıştır. Bu kurumları MEB denetleyecektir.
MADDE 18: Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri işlemlerini 31.12.2007 tarihinde tamamlamış olacak şekilde MEB’na müracaat etmelidir.
MADDE 19: Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklik ile engellilerin yaşadıkları fiziksel mekanı kendilerine en uygun şekilde yeniden tasarlayabilmeleri imkanı sağlandı.
MADDE 20: : Bu hükümle özürlü vatandaşlar meslekleriyle örtüşen işlerde, uygun ortamlarda çalışabilirler.
MADDE 21: Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım ve bakımı olmaksızın devam ettiremeyecek derecede özürlü olduğu sağlık raporu ile tespit edilen eşi, çocukları ile kardeşlerinin, memurun görevli olduğu il ya da ilçede resmi veya özel eğitim ve öğretim kurumu olmamasından dolayı eğitim alamıyorlardı. Bu madde ile memurun görev yaptığı yerde öğretim kurumu yoksa; memur, yakınının ihtiyacı olan eğitim kurumunun bulunduğu herhangi il veya ilçe sınırlarında kurumunda boş bulunan kadroya geçebilir.
MADDE 22: Engelli vatandaşlar da birden fazla olmamak şartı ile sahip oldukları mülkte emlak vergisinden muaf tutulurlar.
MADDE 23: Noterlik kanununa eklenen bu hüküm ile engelli vatandaşlara noterlik işlemleri sırasında kolaylık sağlanıp, işlemlerini tanık olmadan da yürütebilme hakkı tanınmıştır.
MADDE 24: Bu madde ile görme engellilerin imzaları noter işlemleri sırasında kabul görecek, imza atamaması durumunda tanıkların imzalarına başvurulacak.
MADDE 25: Bu hüküm 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkındaki Kanunda yapılan değişikliği içermektedir:
Bu artışların oranı ve bağlanma şekli aşağıda belirtilmiştir:
a) Bu madde ile maaş bağlanacak olan kişinin başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını, tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlamaları gerekmektedir. Bu kişilerin 18 yaşını doldurmaları ve kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmamalıdır. Burada bir özür oranı belirtilmemiş; ancak çalışma gücünün 3/2 kaybeden, yani %70 ve yukarısında özür derecesi bulunan engelliler bakıma muhtaç sayılırlar ve bunların maaşları %300 oranında artırılmış olup yaklaşık aylık 190 YTL ye çıkarılmıştır. Üç aylık olarak 570 YTL civarındadır.
b) Bu hüküm ile kastedilen engelliler çalışabilecek düzeyde olan ancak iş bulamayan engellilerdir.Yani özür derecesi %40 ile %69 arasındaki engellileri içermektedir.Bu engellilerin maaşları bu hüküm ile %200 oranında artırılmıştır. Yani aylık 130 YTL ye çıkmış olup, üç aylık 390 YTL olmuştur.
c)Bu hüküm ile 18 yaşından küçük engelli çocuğu olan kişilere aylık bağlanması amaçlanmıştır. Alacakları maaştan daha az gelirleri olmalıdır. Bu engellilerin maaşları da %200 oranında artırılmış olup, aylık 130 YTL, üç aylık 390 YTL civarındadır. Ancak bu aylığın bağlanabilmesi için ailenin aylık gelirinin 130 YTL den fazla olmaması gerekmektedir ve bakım işinin bizzat aile tarafından yapılıyor olması gerekmektedir. Bakım işini kim yapıyorsa bu maaş ona verilir.
MADDE 26: “ Ağır Özürlü” ifadesinin kanunda yer alması ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun bu kişilere hizmet vermesinin önündeki hukuki engeller kaldırılmıştır.
MADDE 27: Bu düzenleme ile hizmeti veren kurumların kapsamı genişletilerek bu hizmete ihtiyacı olan kişilerin hizmet alma olanakları artmaktadır.
MADDE 28: SHÇEK dışında kurulmuş sosyal hizmet kuruluşlarına ruhsat verilmesi ve bunların denetlenmesi için bu hüküm kanunda yer almıştır.
MADDE 29: Bu hüküm SHÇEK’in teşkilat yapısıyla ilgilidir.Engellilere hizmet veren kurumlardan biri olması vesilesiyle kurumun teşkilat yapısıyla ilgili değişikliklerde yapılmıştır.
MADDE 30:
Ek madde 7- ile sokakta kalan kimsesi olmayan, anne veya babasını veya her ikisini de kaybetmiş, kardeşlerinin ya da akrabalarının yanında kalan engellilerin sorunu böylelikle çözülmektedir.
Ek madde 8- İşitme ve konuşma engellilerin hastane, mahkeme, karakol ve noter gibi yerlerdeki işlerini kolaylaştırmak amacı ile SHÇEK il müdürlüklerinde işaret dili bilen personel görevlendirilmesi sağlanmıştır.
MADDE 31: Bu hükümle engelli araçları için ayrılmış park yerlerine normal araçların park etmesi durumunda öngörülenin iki katı oranında ceza uygulanır.
MADDE 32: Bu düzenleme ile engelli vatandaşlarımızın meslekleri, eğitimleri ve günlük yaşamları için özel olarak üretilmiş her türlü araç-gereç ve bilgisayar programları Katma Değer Vergisi’nden muaf tutulmuş, ihtiyaç duyulan özel araçlara makul fiyatlarla ulaşmak mümkün olmuştur. Ancak binek otomobiller bu kapsamda yer almamaktadır.
MADDE 33: Bu düzenleme ile engelli bireylere spor yapabilecekleri imkan ve ortamlar sağlanır.
MADDE 34: Rehabilitasyon sürecinde ihtiyaç duyulan araç ve gereçleri üretecek kuruluşların gerek açılış izinleri ile ilgili gerekse denetimleri ile ilgili belirli düzenlemeler ve şartlar gerekmektedir.
MADDE 35: Bu düzenleme ile 4-21 yaş arasındaki eğitim çağındaki engellilerin, ailesinin sosyal güvencesi olsun olmasın bütün çocuklar özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden yararlanabilmektedir. Bu eğitimin parası Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ödenecek.
MADDE 36: Ülkemizde, kalıtsal kan hastalıkları ve engelliliğe yol açan diğer kalıtsal hastalıklara karşı, devlet koruyucu sağlık hizmetleri vermek durumundadır.
MADDE 37: Bu düzenleme ile engelliler konusunda istismara ve ayrımcılığa sebebiyet verecek yayımlar denetlenerek önlenir.
MADDE 38: Bu madde ile medeni kanunda yapılan değişiklikle, anne ve babanın velayetini yerine getirememeleri gerekçelerinin arasından “özürlü olması” ibaresi kaldırılarak özürlü olmanın velayet görevinin yerine getirilmesinde engel olmadığı vurgulanmıştır.
MADDE 39: : Bu hükümle artık, iş-kur tespit ettiği özürlü çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren hakkında doğrudan cezai işlem yapabilir.
MADDE 40: Bu madde ile Büyükşehir Belediyelerine bünyelerinde engellilere hizmet verecek birim kurma zorunluluğu getirilmiştir. Böylece belediyeler engellilere yönelik bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon faaliyetlerini yürütecek birimler oluşturacaktır.
MADDE 41: Bu hüküm; engellilere karşı ayrımcılığında din,dil, ırk, cinsiyet, mezhep, siyasi görüş… gibi gerekçelerle ayrımcılık yapmak gibi suç olduğunu hükme bağlamıştır.
MADDE 42: Bu madde ile Özürlü Kimlik Kartı verme yetkisi Valiliklere devredilebilmektedir. Engellilerin nüfus cüzdanlarına istemeleri halinde özürlülükleri ile ilgili bir bölüm açılıp, burada özür türü ve derecesi belirtilecek.
MADDE 43-44-45-46-47-48: Başbakanlık Özürlüler İdaresinin teşkilat yapısında değişiklik öngören bu maddeler ile yeni birimler oluşturulmuş ve birçok değişiklikler yapılmıştır.
MADDE 49: SHÇEK ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı teşkilat yapısında öngörülen değişiklikler ile ilgili cetvellerde kadrolar düzenlenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 1 : Bu kanunda öngörülen yönetmelikler kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe konulur.
GEÇİCİ MADDE 2 : Bu madde ile halka hizmet veren her türlü yapı ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait resmi yapılarla ilgili düzenlemeler 7 yıl içerisinde yapılacak ve engelli bireylere rahat hareket edebilme imkanı sağlanacaktır.
GEÇİCİ MADDE 3 : Bu hüküm ile toplu taşıma araçları 7 yıl içerisinde engellilerin de rahat kullanabileceği hale getirilecek ve engellilerin ulaşımında büyük kolaylık sağlanacaktır.
GEÇİCİ MADDE 4 : Yukarıda bahsedilen kurumların teşkilat yapıları ve kadroları ile ilgili düzenlemeleri içermektedir.
YÜRÜRLÜK
MADDE 51 : Kanunun yukarıda belirtilen maddelerinde yer alan hükümler 01.06.2006 tarihi itibari ile diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
KANUNA İSTİNADEN HAZIRLANAN YÖNETMELİKLER
1) Eğitsel Değerlendirme Yönetmeliği
2) Engellilerin Kullandığı Binalara Yönelik Proje Tadili İle İlgili Komisyonun Teşkili ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik.
3) Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Merkezi Hakkında Yönetmelik.
4) Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri Hakkında Yönetmelik.
5) Özel Eğitim ve Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği.
6) Türk işaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasları Belirlemeye İlişkin Yönetmelik.
7) 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında
Yönetmelik.
8) Büyükşehir Belediyeleri Özürlü Hizmet Birimleri Kuruluş, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. 9) Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınmaları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik.
9) Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik. 11) Özürlüler Veritabanı Oluşturulmasına ve Özürlülük Bilgisinin Nüfus Cüzdanında Yer Almasına Dair
Yönetmelik.
10) Tıbbi Rehabilitasyona Yönelik Yardımcı Araç ve Gereçleri Üretecek Kuruluşların Ruhsatlandırılması,
Standartları, İşleyişi ve Denetimine İlişkin Yönetmelik.
11) Özürlü Kimlik Kartı Hazırlama ve Verme Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik.
12) Kalıtsal Kan Hastalıklarıyla Özürlülüğe Yol Açan Diğer Kalıtsal Hastalıklarla Mücadeleye İlişkin
Yönetmelik.
13) Korumalı İşyerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik.
|
|
|
|
| |
| |
|